مجله اینترنتی ایرانه روز - سرگرمی و آموزشی

  ایسنا:در حالی كه دو روز تا زمان برگزاری نشست 159 اوپك باقی مانده، با معرفی علی آبادی به عنوان سرپرست وزارت نفت به نظر می‌رسد كه ابهامات درباره نماینده ایران در این نشست برطرف شده و سرپرست جدید این وزارتخانه به نمایندگی از ایران ریاست این اجلاس را برعهده خواهد داشت.

در پی ادغام وزارتخانه‌ نفت در نیرو و خداحافظی رئیس جمهوری با مسعود میركاظمی از وزارت نفت، طی ماه گذشته موضوع نماینده ایران در نشست 159 اوپك و این‌كه چه كسی از ایران به عنوان رئیس نشست اوپك در این نشست حضور خواهد داشت، یكی از بحث های داغ بود كه در نهایت با معرفی سرپرست جدید وزارت نفت به نظر می‌رسد در فاصله دو روز مانده به این اجلاس، ابهامات برطرف شده است.

این در حالی است كه تاكنون از وزیر نیرو، وزیر اقتصاد و حتی خود رئیس جمهوری به عنوان گزینه‌های ایران برای ریاست اجلاس اوپك نام برده می‌شد.

محمدرضا رحیمی - معاون اول رئیس جمهوری، ساعاتی پیش در حاشیه مراسم معارفه محمد علی آبادی به عنوان سرپرست وزارت نفت، از احتمال حضور وی به عنوان نماینده ایران و رئیس این اجلاس خبر داد.

وی در مورد این‌كه آیا سازمان اوپك تغییر نماینده ایران را تایید می‌كند یا خیر هم با جدیت بیشتر تاكید كرد كه علی‌آبادی به عنوان نماینده ایران در اوپك حضور خواهد داشت.

به گزارش ایسنا، ریاست هیات عامل اوپك تا پایان سال 2011 بر عهده ایران قرار گرفته است، اما طی یك ماه گذشته با توجه به مشخص نبودن سرپرست وزارت‌خانه‌های ادغامی نفت و نیرو، شخص رئیس اوپك هم مشخص نبود و همین موضوع سوالاتی را ایجاد كرده و كار را تا جایی پیش برده بود كه حتی محمدعلی خطیبی - نماینده ایران در اوپك، در این باره ابراز بی اطلاعی كرده و گفته بود كه "ما هم منتظر رفع ابهام ریاست اوپك و انتخاب فردی برای سرپرستی وزارتخانه جدید هستیم" و در این میان، ریاست سازمان كشورهای صادركننده نفت را قائم به شخص ندانسته و اعلام كرده بود كه "این سمت قائم به كشور است؛ یعنی این كه هر كسی وزیر یا سرپرست مجموعه صنعت نفت ایران باشد، به عنوان رئیس اوپك تلقی می‌شود."

ایران در حالی پس از سه دهه ریاست اوپك را برای سال 2011 بر عهده گرفته است كه نشست آتی این سازمان قرار است 18 خرداد در وین - پایتخت اتریش - برگزار شود و ایران به‌عنوان یکی از پنج کشور بنیانگذار و مؤسس، دومین كشور دارنده ذخایر نفتی و دومین تولیدكننده نفت‌خام اوپك، براساس تصمیم اعضای این سازمان از ابتدای سال 2011 میلادی به‌مدت یكسال به‌عنوان رییس كنفرانس در سازمان كشورهای صادركننده نفت (اوپك) نقش ایفا خواهد كرد.

حسین الشهرستانی - وزیر نفت عراق، هم به عنوان نایب رییس اوپک در این اجلاس حضور خواهد داشت و پیش از این هم ویلسون پاستور - وزیر نفت اکوادور، ریاست اوپک و وزیر نفت ایران نایب‌رییس این نشست بودند.

* * مروری بر روند شكل‌گیری اوپك

اوپک در سال 1349شمسی برابر با سپتامبر 1960 میلادی در بغداد تاسیس شد. تاسیس اوپک زمانی مطرح شد که شرکت‌های نفتی و خریداران اصلی نفت خاورمیانه بدون مشورت با کشورهای تولید کننده نفت، قیمت نفت را پایین آورده بودند و این قیمت روند نزولی در پیش گرفته بود.

در نتیجه پنج کشور ایران، عربستان، عراق، ونزولا و کویت این سازمان را پایه‌گذاری کردند و به طور خلاصه هدف اصلی این کشورها مبارزه با انحصار شرکتهای نفتی بزرگ و ایجاد وحدت بین کشورهای صادر کننده نفت بود.

در این رابطه ریاست هیات عامل اوپك از ابتدا براساس حروف الفبا و به‌صورت گردشی بوده است كه تاكنون در دو دوره به ایران رسیده كه در این رابطه ریاست هیات عاملی اوپك در سال 2007 نوبت ایران و برعهده كاظم‌پور اردبیلی - نماینده سابق ایران در اوپك بود.

درخصوص ریاست كنفرانس تا سال 1386 شمسی هرساله رییس اوپك یا براساس اجماع انتخاب می‌شد یا برحسب این‌كه نشست در چه كشوری برگزار می‌شد، وزیر نفت آن كشور ریاست هیات عامل را برعهده می‌گرفت. در این رابطه هر ساله روی انتخاب نایب رییس اجماع می‌شد كه به‌صورت خودكار سال بعد نایب رییس، به‌عنوان ریاست سازمان انتخاب می‌شد.

ولی پس از آن یعنی در نشست 145 اوپك (سپتامبر 2007) برای این‌كه ریاست كنفرانس نیز مانند ریاست هیات عامل به همه اعضا برسد، قرار شد به صورت گردشی و براساس حروف الفبا باشد. بنابراین در سال 2008 میلادی شكیب خلیل - وزیر انرژی الجزایر، در سال 2009 میلادی خوزه ماریا بوتلهو دی واسكونسلس - وزیر نفت آنگولا و در سال 2010 میلادی ویلسون پاستور - وزیر نفت اکوادور رییس دوره‌ای كنفرانس اوپك بودند؛ به‌این ترتیب به‌طور طبیعی برای سال 2010 میلادی و براساس حروف الفبا نوبت ریاست كنفرانس اوپك به ایران می‌رسید.

همچنین درمورد دبیركلی در ابتدای تاسیس اوپك، فواد روحانی از ایران برای دبیر کلی این سازمان به مدت چهار سال انتخاب و بعد از آن مقرر شد که کشورها بر اساس حروف الفبای انگلیسی به دبیرکلی اوپک منصوب شوند و سپس مدت زمان دبیر کلی نیز به دو سال تقلیل پیدا کرد. بعد از دبیر کلی وزیر نفت گابن درسال 1983 نوبت ایران بود تا دبیر کل شود كه با کارشکنی برخی كشورهای عربی عضو، ایران نتوانست مجددا دبیر کل شود. هم‌اكنون نیز تنها پست دبیركلی است كه براساس اجماع تعیین می‌شود و باوجود پیشنهاد هیات عامل اوپك در زمان ریاست ایران در سال 2007 برای تعیین آن براساس حروف الفبا و به‌صورت گردشی، ولی مورد قبول اعضا قرا نگرفت و كشورمان پس از فواد روحانی موفق به كسب دبیركلی نشده است.

* * ایران پس از 36 سال رییس كنفرانس اوپك ‌شد

براساس این گزارش، در سال 1975 و همزمان با حمله یک گروه تروریستی به رهبری کارلوس - تروریست معروف به مقر اوپک با ریاست جمشید آموزگار، ایران رییس كنفرانس اوپك بود. برخی كارشناسان درخصوص دلیل تاخیر 36 ساله با تاكید براین‌كه ریاست كنفرانس یك سمت مدیریتی اداری و بیشتر تشریفاتی بوده و بار سیاسی ندارد، معتقدند كه به‌طور معمول وزیران نفت ایران در ادوار مختلف به دلایل مختلف شخصی و كاری چندان تمایلی به انتخاب شدن به عنوان رییس كنفرانس نداشته‌اند و به‌همین دلیل درخواستی نداشته‌ایم.

طبق تحلیل این كارشناسان، به عبارت دیگر این فاصله 36 ساله دلیلی بر عدم اجماع اعضا روی كاندیدای ایرانی نیست، بلكه وزیران نفت ایران خودشان نسبت به این مقوله اقدام نكرده بودند.    

منبع : سیمرغ